Koronavirüs tedbirlerinde yeni dönem: “İl pandemi kurulları onay mekanizması olmaktan çıkmalı”
![](/wp-content/uploads/2021/02/koronavirus-tedbirlerinde-yeni-donem-il-pandemi-kurullari-onay-mekanizmasi-olmaktan-cikmali-NcJOxsOu.jpg)
Getty Images
1 Mart itibariyle başlayacak yeni uygulamayla birlikte kentlerin Covid-19 olay sayıları haftalık olarak paylaşılacak.
Yüz bin nüfusta 10’un altında olay görülen vilayetler ‘düşük riskli’, 11-35 ortası olay görülen vilayetler ‘orta riskli’, 36-100 ortası hadise görülen vilayetler ‘yüksek riskli’ ve 100’ün üstünde hadise görülen vilayetler ‘çok yüksek riskli’ olarak pahalandırılacak.
Vilayetler haritada düşük riskten çok yüksek riske gerçek; mavi, sarı, turuncu ve kırmızı renkleriyle gösterilecek.
Kentler özelinde alınan önlem kararları, vilayet pandemi heyetlerince iki haftada bir gözden geçirilecek.
Şayet bir vilayet mavi kategoride ise restoranların açılması, hafta sonu ve hafta içi kısıtlamaların kaldırılması mümkün olabilecek.
BBC Türkçe’ye konuşan sıhhat meslek örgütü temsilcileri, her kentte farklı olay sayıları ve yayılım suratı görüldüğü düşünüldüğünde, alınacak tedbirlerin de bölgesel olarak belirlenecek olmasını olumlu bir gelişme olarak pahalandırıyor.
Fakat sağlıkçılar, mevcut vilayet pandemi heyetlerinin salgını durduracak formda tesirli kararlar alma konusunda yetersiz kalabileceğini düşünüyor.
Valilik bünyesinde çalışan vilayet hıfzıssıhha heyetlerinin bugüne dek ‘merkezden’ alınan kararları onaylamaktan öteki bir fonksiyon sergilemediğini savunan bağımsız meslek örgütleri; pandemi şuralarının yapısı çeşitli meslek örgütlerini, sendikaları ve lokal idareleri de bünyesine dahil edecek halde genişlemedikçe salgına karşı tesirli kararların alınamayacağını belirtiyor.
‘ONAY MAKAMI OLARAK ÇALIŞIYORLAR’
BBC Türkçe’ye konuşan Türk Tabipleri Birliği Merkez Kurulu Lideri Şebnem Korur Fincancı, Covid-19’a karşı her kentte farklı önlemlerin uygulanmasının ‘olumlu’ bir gelişme olduğunu düşünüyor.
Lakin kentlerdeki önlemleri belirleyecek olan vilayet hıfzıssıhha konseylerinin şu ana dek yalnızca İçişleri Bakanlığı’ndan gönderilen genelgeleri onay makamı üzere çalıştığını, yerele has bilgi tabanlı bir kıymetlendirme yapma imkanları olmadığını kaydediyor.
Toplum sıhhatini korumak için muhtaçlık duyulan dataları paylaşmaktan geri duran Sıhhat Bakanlığı’nın, TTB’yi de vilayet pandemi heyetlerindeki karar alma sisteminin dışında tuttuğunu söylüyor:
“İl hıfzıssıhha heyetleri içerisinde bir hür doktor yer almak zorunda. Bu doktorun aslında o bölgedeki tabip odası tarafından belirlenmesi gerekir lakin ne yazık ki pek çok vilayette iktidara yakın bir tabip seçiliyor. Salgınla ilgisi olmayan, değişik bir alandan doktor o şurada yer alabiliyor ve epidemiyolojik bir kıymetlendirme yapabilme eğitimi olmadığı için manalı da olmuyor.
“Bu sistem içerisinde esnafın yaşadığı dertleri, okullarla ilgili badireleri gözetmek gerekiyor ve bunların bağımsız bir kıymetlendirme heyeti tarafından ele alınması gerekiyor. Bağımsız olmadığında yereldeki kimi çıkar çatışmalarıyla, tahminen esnafı mutlu etmek ismine, olaylar yükselirken açılma kararı verilebilir. Bu da aslında o vilayetteki insanların hayat hakkı ihlaline kadar gidebilir.”
“SAĞLIK BAKANLIĞI HALA BİR SIR PERDESİ GERİSİNDEN BİLGİLERİ AÇIKLIYOR”
Sıhhat ve Toplumsal Hizmet İşçileri Sendikası (SES) İstanbul Şube’de misyonlu Fadime Kavak da misal meseleye işaret ederek, İstanbul’da oluşturulan vilayet pandemi heyetinde yer alma taleplerinin kabul edilmediğini söylüyor.
Kavak, “Biliyoruz ki Sıhhat Bakanlığı hala bir sır perdesi gerisinden bilgileri açıklıyor. Aklımızdaki soru işaretlerini ortadan kaldırmak ve yerelde alınacak kararlarda tesirli olabilmek için bu pandemi kurularında bizim üzere iktidardan bağımsız meslek örgütleri ve sendikaların yer almasını istiyoruz. Fakat o heyette İstanbul Vilayet Sıhhat Müdürlüğü’nün belirlediği isimler yer alıyor. Bizler dahil edilmiyoruz” diyor.
DEMOKRATİK İŞTİRAKE VURGU
Ankara Tabip Odası Lideri Ali Karakoç da pandemi başladığından bu yana Ankara’da kurulan vilayet pandemi konseyine katılabilmek için Sıhhat Bakanlığı, Valilik ve Vilayet Sıhhat Müdürlüğüne yazılı olarak iştirak talebi ilettiklerini lakin kabul edilmediğini söz ediyor.
Karakoç, vilayetlerde Valilik bünyesinde kurulan vilayet pandemi konseylerine ekseriyetle vilayet sıhhat müdürlüklerinin ve bazen halk sıhhati uzmanlarının dahil edildiğini; lakin lokal idarelerin, demokratik kitle örgütlerinin ve sıhhat meslek örgütlerinin dışarıda tutulduğunu belirtiyor:
“Covid-19 yalnızca sıhhatimizi değil bütün değil tüm toplumsal yaşantımızı etkiliyor. Münasebetiyle toplumun her bölümünün vilayet pandemi konseyine katılıp ortak karar alması gerekiyor. Yereldeki esnaf ve zanaatkarların, mahallî idarelerin, muhtarların, sağlıkçıların ve eğitimcilerin etkin iştiraki gerekiyor.”
Karakoç, yerelde karar alma sürecini yönetirken demokratik iştirak sağlanmadıkça alınacak kararların tesirli olamayacağını belirtiyor:
“Sürecin başından beri biliyoruz ki alınan kararlar doruktan, merkezi formda alındı. İç İşleri Bakanlığı’nın kararları bu pandemi heyetlerine zorla onaylatmaya çalışıldı. Birçok vilayette sıhhat işçileri, bu kararlara şerh düştükleri için pandemi heyetlerinden çıkarıldı.”
“Örneğin başlarda İzmir Tabip Odası başlarda İzmir vilayet pandemi şurasında yer alıyordu. Lakin o şuranın işleyişi de işlevsel olmadı zira arkadaşlarımıza merkezden iletilen kararları dayatmaya çalıştılar. Onlar da imza atmayı reddederek, alınan kararlara şerh düştü.”
‘TEDBİRLERİ GEVŞETMEK İÇİN ŞİMDİ ERKEN’
Tabipler, kentler özelinde olsa dahi önlemleri gevşetmek için şimdi erken olduğunu belirtiyor.
Fincancı, Türkiye’de hala salgına ait pek çok bilinmeyen olduğunu söyleyerek şöyle açıklıyor:
“An prestijiyle hadise sayılarında genel olarak bir düşüş yok. Evet kimi bölgelerde başkalarına nazaran daha az hadise var lakin genel olarak baktığımızda bir artışın olduğunu bile söyleyebiliriz. Bu şartlarda kademeli açılmanın sakıncalı olacağını göz önünde bulundurmak gerekiyor.”
“Bölgesel bilgiler dahi olsa rastgele bir önlemi geri çekmek konusunda çok ihtimamlı davranmak gerekiyor. Zira virüs mutasyon geçiriyor ve Sıhhat Bakanlığı, nerede hangi mutasyon görüldüğüne dair bilgileri paylaşılmıyor. Halbuki bir bölgede hangi varyant görülüyorsa, buna nazaran tedbir almak gerekiyor. Virüsün varyantlarına nazaran hem yayılım suratı hem de hastalığın geçirilme biçimi farklılık gösteriyor.”
“İL DATALARI DENGELİ DEĞİL”
BBC Türkçe’ye konuşan TTB Halk Sıhhati Kolu Lideri Nasır Nesanır da önlemlerde gevşemeye gidilebilmesi için salgına ait daha fazla bilginin paylaşılması gerektiğini düşünüyor.
Nesanır’a nazaran kentler özelinde önlemlerin gevşetilebilmesi için yalnızca olumlu olay sayıları değil, bu hadiselerin yaşı, cinsiyeti ve kronik hastalık durumunun da bilinmesi gerekiyor:
“İllerin test ve müspetlik oranını, ağır bakım doluluk oranlarını ve serviste yatan hasta sayılarını bilmemiz gerekiyor. Rastgele bir açılmaya gitmemiz için, bu dataların elektronik ortamda bütün yurttaşların ulaşabileceği bir formda paylaşılması gerekiyor.”
“Filyasyon raporlarının teferruatlı bir formda paylaşılması gerekiyor. Filyasyon raporları virüsün yayılmasının kaynağını ortaya koyuyor.Virüs fabrikada mı yoksa konutta mi bulaşmış, yoksa öbür bir kentten mi gelmiş? Mevcut önlemleri gevşetmeyi düşünüyoruz ancak bunlarla ilgili bir dataya de hâkim değiliz.
“Karadeniz’de hadiselerin yüksek görülme sebebi nedir? Bu vilayetlerde çok fazla mı test yapıldı, cenaze ritüelleri daha mı farklı yapılıyor yoksa mutant virüsler mi tesirli oldu? Ya da Doğu ve Güneydoğu vilayetlerinde 100 bin nüfusa düşen hadise sayısı çok düşük gözüküyor lakin bu vilayetlerde şimdi aşılama oranı da çok düşük. Bu üzere ögeleri bilmeden rastgele bir karar almak çok sıkıntı.”
Nesanır ayrıyeten bakanlığın kentlere ait açıkladığı datalarda halihazırda tutarsızlık olduğunu, “8-14 Şubat tarihleri ortasında açıklanan vilayet datalarını topladığımızda toplam 48 bin 231 olay olduğu görülüyor. Lakin tekrar bakanlığın o tarihler için Türkiye genelinde açıkladığı hadise sayısı toplam 54 bin 727. Ortadaki 6 bin 500 kişi nerede?” kelamlarıyla tabir ediyor.
Cumhuriyet